Gezichtsherkenning: wat mag, wat werkt en wat beter kan
Gezichtsherkenning is de functie waar het vaakst naar gevraagd wordt en die wij het vaakst afraden. Niet omdat het niet werkt, maar omdat de meeste organisaties er juridisch niet aan mogen beginnen en er praktisch minder aan hebben dan ze denken. Hier staat wat er kan, wat mag, en wat je in plaats daarvan kunt doen.
Mag gezichtsherkenning in Nederland?
Een gezicht is een bijzonder persoonsgegeven zodra je het gebruikt om iemand te identificeren. Daarvoor geldt in de AVG een verbod, met een korte lijst uitzonderingen. “Het is handig” en “we willen weten wie er binnenkomt” staan daar niet op.
In de praktijk komt het hierop neer: een winkel of kantoor dat bezoekers wil herkennen mag dit vrijwel nooit. Er zijn uitzonderingen bij zwaarwegend algemeen belang en bij beveiliging van hoogrisico-locaties, maar dat is een uitzondering die je onderbouwt en vastlegt, met een gegevensbeschermingseffectbeoordeling erbij. Iemands uitdrukkelijke toestemming kan een grondslag zijn, maar bij personeel is die zelden vrijwillig genoeg om te tellen.
Wij zeggen dat liever meteen dan achteraf. Het alternatief hieronder lost in bijna alle gevallen hetzelfde op zonder dit probleem.
Wat wél mag en meestal beter werkt
Zoeken op persoon als object
Filteren op “er is een persoon” zonder te bepalen wie. Haalt takken en regen uit je meldingen en maakt terugzoeken snel, zonder dat je iemand identificeert.
Kentekenherkenning
Bij een terrein met een slagboom vaak precies wat je nodig hebt, en juridisch een stuk eenvoudiger dan gezichten. Zie kentekenherkenning.
Toegangscontrole met een badge
Als je wilt weten wie er binnenkwam, is de badge het antwoord — met het camerabeeld ernaast als bewijs. Zie toegangscontrole koppelen.
Gezichten juist onherkenbaar maken
De omgekeerde beweging: privacymaskers over delen van het beeld of over personen, zodat je wel toezicht houdt maar niet meer vastlegt dan nodig. Zie gezichtsblurring.
En als het wél mag: hoe het technisch werkt
Het systeem maakt van een gezicht een wiskundige weergave — geen foto, maar een reeks kenmerken. Die vergelijkt hij met een lijst die jij hebt aangelegd. Bij een treffer volgt een melding.
Drie dingen bepalen of het in de praktijk werkt:
- De camera moet ervoor hangen. Recht op de looprichting, op ooghoogte, op een plek waar mensen langzaam lopen — bij een deur of een balie. Een camera in de hoek van het plafond levert niets bruikbaars.
- Licht. Tegenlicht bij een glazen pui maakt van elk gezicht een silhouet. Dit is de meest voorkomende reden dat het niet werkt.
- De lijst. Wie staat erop, wie beheert hem, hoe komt iemand er weer af. Dat is geen technische maar een organisatorische vraag, en juist die wordt vergeten.
Waar de lijst met kenmerken wordt bewaard en hoe lang, leg je vooraf vast. Wij richten dat zo in dat je het bij een controle kunt uitleggen.
“Wij verwijzen je niet door. Als er iets niet klopt, lossen wij het op.”
Ons advies, kort
Begin bij de vraag achter de vraag. Wil je weten wie er binnenkomt, dan is toegangscontrole het antwoord. Wil je meldingen die ergens over gaan, dan is filteren op personen genoeg. Wil je een bekende overlastgever herkennen, dan is dat juridisch een traject en geen instelling — en dan doen we het samen met jouw jurist of niet.
In de 10 jaar dat wij hier vragen over krijgen, hebben wij het maar zelden daadwerkelijk aangezet. Bijna altijd bleek er een eenvoudiger antwoord te zijn dat wel mocht.
Veelgestelde vragen over gezichtsherkenning
Mogen wij gezichtsherkenning gebruiken in onze winkel?
Vrijwel zeker niet. Een gezicht dat je gebruikt om iemand te identificeren is een bijzonder persoonsgegeven en daarvoor geldt een verbod met een korte lijst uitzonderingen. Er zijn winkeliers die het proberen; de Autoriteit Persoonsgegevens denkt daar anders over.
Wat is dan wel toegestaan?
Filteren op “er loopt een persoon” zonder te bepalen wie, kentekenherkenning op een eigen terrein, en toegangscontrole met een badge waarbij het beeld als bewijs dient. Dat dekt in de praktijk bijna alle vragen die met gezichtsherkenning binnenkomen.
Mogen we het voor onze eigen medewerkers gebruiken?
Toestemming van personeel is zelden vrijwillig genoeg om als grondslag te tellen — er is een gezagsverhouding. Voor toegang tot een gevoelige ruimte is een badge met een pincode de nette route.
Hoe betrouwbaar is het?
Onder goede omstandigheden goed, en onder slechte omstandigheden slecht. Tegenlicht, een schuine hoek, een pet of een mondkapje verlagen de betrouwbaarheid fors. Reken er niet op als enige bron.
Kunnen we juist gezichten onherkenbaar maken?
Ja, dat is de omgekeerde toepassing en juridisch vaak juist gewenst: je houdt toezicht zonder meer vast te leggen dan nodig. Voor het delen met politie is dat overigens niet de bedoeling; die willen het onbewerkte beeld.
Kunnen jullie ons hierin adviseren?
Ja, en dat begint met de vraag wat je wilt bereiken. In de meeste gevallen komen we uit op een oplossing die eenvoudiger is, minder kost en wel mag.
Wat wil je eigenlijk oplossen?
Vertel het probleem en niet de functie. Wij zeggen wat mag, wat werkt en wat wij zouden doen — ook als dat betekent dat je iets simpelers nodig hebt dan je dacht.
Even overleggen
Vragen over jouw situatie? Bel Marc.
Werkt sinds 1999 in de beveiliging. Bij grote migraties rijdt hij de eerste dag zelf mee. Leg je situatie voor en je hoort meteen wat wij zouden doen — zonder dat je ergens aan vastzit.
Marc Herdes · Mede-oprichter en beveiligingsspecialist
Meer weten
Verder lezen
- Wat mag er in Nederland met camerabewaking Per situatie wat is toegestaan, hoe lang je mag bewaren en wat je zichtbaar moet melden.
- Wat er echt verandert in camerabewaking Vijf dingen die werkelijk veranderen, vier die belofte blijven, en de datum waar je rekening mee…
- Wat camerabewaking wel en niet oplost Eerlijk over wat een camerasysteem oplevert en waar het niets aan verandert.
- Videoanalyse: wat het echt oplevert Filteren op wat er beweegt, zoeken op eigenschap en tellen. Plus wat je vooraf test voordat…
- Systeemvereisten: wat je server echt moet kunnen Schijven zijn belangrijker dan de processor. Wat je nodig hebt per aantal cameras, en wat je…
- Geluid bij camerabeeld: terugpraten mag, meeluisteren meestal niet Waarom wij standaard adviseren: terugpraten aan, opnemen uit. Plus de drie manieren om audio aan te…